.jpg)
Buổi chiều Quốc Khánh 26 tháng 10, khi những tia nắng vàng cuối ngày lặng lẽ buông xuống phố Bolsa, năm anh em chúng tôi có dịp ngồi lại bên nhau trong một quán ăn nhỏ tại Westminster.
Nhóm bạn già hôm ấy gồm ba anh em xuất thân từ Nha Kỹ Thuật: Hai Hắc Long, một Lôi Hổ từng hoạt động trên chiến trường Việt Nam; một người bạn Không Quân từ Dallas, Texas trở về thăm Nam California; và anh Thanh, một sĩ quan cấp tá Khóa 11 Đồng Tiến Thủ Đức, cùng khóa với những tên tuổi quen thuộc của Nha Kỹ Thuật như Nguyễn Phan Tựu D68/72, Trung tá Bùi Văn Thiện Đoàn 71, Đặng Chí Bình "Thép Đen" của Sở Bắc, Đại úy Nguyễn Hùng Trâm của Long Thành và Đoàn 75.
Những người lính gặp nhau thì câu chuyện dường như không bao giờ có đoạn kết.
Từ Sài Gòn đến Đà Nẵng, từ A Sầu đến A Lưới, từ những ngày đầu thập niên 1960 cho đến những năm tháng khốc liệt nhất của cuộc chiến, từng kỷ niệm được nhắc lại như mới hôm qua. Trong câu chuyện của anh Thanh có một chứng tích đặc biệt đã theo anh suốt gần cả cuộc đời: viên đạn đồng đen còn nằm sát trái tim.
Năm nay anh đã 86 tuổi.
Viên đạn ấy đã nằm yên trong lồng ngực hơn sáu mươi năm, như một kỷ vật chiến tranh mà thời gian cũng không thể lấy đi.
Bất chợt tôi nhớ đến hai câu hát của nhạc sĩ Phạm Duy:
"Anh trở lại với kỷ vật viên đạn đồng đen,
Em sang sông anh gửi lại làm kỷ niệm..."
Có những kỷ vật không được cất trong tủ kính, không treo trên tường, không đặt trong viện bảo tàng. Chúng nằm mãi trong thân thể người lính, theo họ đi hết một đời người, nhắc nhớ về những năm tháng tuổi trẻ đã gửi lại nơi chiến trường.
Buổi cơm chiều hôm nay do anh Chung Tử Ngọc khoản đãi. Chúng tôi ngồi với nhau rất lâu. Đà Nẵng vẫn là đề tài không dứt. Những con đường bụi đỏ, những căn cứ tiền phương, những chuyến công tác hành quân và những người đồng đội tưởng như đã mất hút giữa dòng đời bỗng hiện về nguyên vẹn qua từng câu chuyện.
Rồi câu chuyện dẫn đến một tin nhắn đặc biệt được gửi từ bên kia nước Mỹ.
Người viết là cựu sĩ quan Lực Lượng Đặc Biệt Hoa Kỳ Emmett Brown.
Trong thư, ông kể rằng vào cuối năm 1969 và đầu năm 1970, ông phục vụ tại các Biệt đội A-413 Bình Thạnh Thôn và A-415 Tuyên Nhơn. Ông nhớ rất rõ hai sĩ quan Việt Nam mà ông từng sát cánh chiến đấu là Thiếu tá Tam và Đại úy Thanh.
Sau hơn nửa thế kỷ, điều còn đọng lại mạnh mẽ nhất trong ký ức của ông không phải là những trận đánh, những huy chương hay những chiến công, mà là hình ảnh của những người đồng đội Việt Nam mà ông gọi là:
"Hai trong số những quân nhân xuất sắc nhất mà tôi từng có vinh dự được phục vụ cùng trong suốt cuộc chiến."
Ông nhớ Thiếu tá Tam như một huyền thoại của các toán Trinh sát Chiến đấu. Ông nhớ Đại úy Thanh như một người sĩ quan mẫu mực, tốt nghiệp Trường Chỉ huy Tham mưu Đà Lạt, người đã cùng ông bay trên chuyến trực thăng định mệnh ngày 15 tháng 4 năm 1970 khi ông bị trúng đạn AK-47 và được tải thương sang Nhật Bản.
Trong suốt 56 năm qua, ông vẫn tự hỏi:
"Liệu Đại úy Thanh có sống sót qua cuộc chiến hay không?"
Và rồi ông viết:
"Trong tất cả những người tôi từng phục vụ cùng tại Việt Nam, nếu được chọn một người mà tôi muốn gặp lại nhất, đó chính là Đại úy Thanh."
Những dòng chữ ấy khiến chúng tôi lặng đi.
Giữa một cuộc chiến đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, giữa biết bao mất mát, chia ly và biến động của lịch sử, vẫn còn có những tình đồng đội không hề phai nhạt.
Một người ở Mỹ vẫn mang theo ký ức về người bạn chiến đấu Việt Nam của mình suốt 56 năm.
Và hôm nay, người bạn ấy vẫn đang ngồi trước mặt chúng tôi.
Mang theo viên đạn đồng đen bên trái tim.
Mang theo cả một thời tuổi trẻ của đất nước.
Chiến tranh đã kết thúc từ rất lâu, nhưng tình chiến hữu thì không có ngày đình chiến.
Những mái tóc đã bạc trắng, những bước chân đã chậm hơn, nhiều đồng đội đã trở thành người thiên cổ. Thế nhưng ký ức về một thời trận mạc vẫn âm ỉ cháy trong lòng những người còn ở lại.
Chiều Quốc Khánh năm nay, bên bàn cơm nhỏ giữa lòng Little Saigon, chúng tôi chợt nhận ra rằng điều quý giá nhất mà tuổi già ban tặng không phải là thời gian còn lại, mà là cơ hội gặp lại những người đã từng cùng mình đi qua sinh tử.
Và đôi khi, một tin nhắn từ bên kia đại dương cũng đủ nối lại một nhịp cầu đã đứt quãng hơn nửa thế kỷ.
Để những người lính năm xưa biết rằng họ chưa bao giờ bị lãng quên.
Chiều Bolsa Nhớ Đà Nẵng
Chiều Bolsa nắng nghiêng màu khói nhạt,
Năm mái đầu bạc trắng một bàn tròn.
Chuyện năm cũ theo hơi trà trở lại,
Đà Nẵng xa còn vọng tiếng quân môn.
Từ A Sầu gió vẫn về trong nhớ,
A Lưới buồn còn đọng giữa hồn ai.
Bao chiến hữu ngủ yên cùng đất mẹ,
Tên đồng đội còn gọi mãi không phai.
Anh Thanh đó, tóc giờ sương phủ bạc,
Viên đạn xưa còn giữ cạnh tim già.
Sáu mươi năm nằm im như chứng tích,
Một đời người chưa trả hết can qua.
Bỗng tin nhắn từ bên kia biển rộng,
Vượt nửa vòng trái đất đến Cali.
Người lính Mỹ năm nào còn nhớ mãi,
Một đồng minh trong lửa đạn phân ly.
Năm mươi sáu năm dài như thoáng chốc,
Bạn tìm bạn giữa dâu bể cuộc đời.
Bao người khuất, bao người không còn nữa,
Mà tình quân ngũ vẫn chẳng xa vời.
Chiều Quốc Khánh ly trà còn sóng sánh,
Ngoài hiên vàng nắng nhạt xuống âm thầm.
Người còn lại nâng chén mời người vắng,
Nghe thời gian đứng lặng giữa trăm năm.
Hoa vẫn nở trên những miền ký ức,
Bạn còn đây dù tóc đã pha sương.
Viên đạn cũ nằm bên lòng người lính,
Như huy chương không lễ phục nào mang.
*********************************************************************
I arrived in VN 25 Aug 1969 and was serving as XO of USSF Detachment A-413 (Binh Thanh Thon) when Tom arrived and joined the Team around 01 Jan 1970. I was on the ground with Tom on 7 Feb 1970. Tom received the Bronze Star and I received the Silver Star in connection with that encounter with advance elements of the 88th regiment of the NVA. Later that month, I replaced the CO of A-415 (Tuyen Nhon). On 15 Apr 1970, I was WIA & medevaced to Japan.
Two of the soldiers I had the privilege of serving with in VN were VNSF SMAJ Tam at BTT and VNSF Dai Uy Thanh at Tuyen Nhon. These 2 men were 2 of the finest soldiers (Vietnamese, Cambodian or American) I had the privilege of serving with during the war.
I and one other member of the USSF Team at BTT (SFC Jack Godsey) went on an operation in January 1970 under the command of SMAJ Tam with a 30-man Combat Reconnaissance Platoon (CRP). I earned my Combat Infantryman Badge that day. I know we were north of our Forward Operating Base (FOB) at Bien Chou and almost certain that we were in Cambodia. We waited in ambush for 3 nights. On the 3rd night, an NVA Heavy Weapons Platoon entered the kill zone. We confirmed 20 NVA KIA & captured a large number of weapons, including a 12.7 mm anti-aircraft machine gun. In that operation, my role was to keep my mouth shut, my eyes and ears open, and learn by observing the best of the best - SMAJ Tam & the soldiers of the CRP. SMAJ Tam was a legend.
It was a long time ago (56 years ago), but my recollection is that SMAJ Tam was a Cambodian & fought with the Viet Minh against the French. I wrote a recommendation for him for a U.S. Bronze Star for Meritorious Achievement.
During the short time that I was the CO of A-415 at Tuyen Nhon (late February 1970 - 15 April 1970), my counterpart was VNSF Dai Uy Thanh. He was one of the finest officers (Vietnamese or American) I had the privilege of working with. He was a graduate of the South Vietnamese Command and Staff College at Da Lat. I recall that he was scheduled to travel to the U.S. in July 1970 to receive training at Ft. Benning and Ft. Bragg. He was married and I believe he was a father. On 15 April 1970, I was shot with an AK-47 while in a helicopter. Beside the pilot, co-pilot and 2 door gunners, the only other person with me on the chopper was Dai Uy Thanh. I have often wondered if he survived the war. Of all the men I served with in VN, if I could choose one who I would most like to see again, it would be him. Now that Tom has passed away, I am not in contact with any of the Americans I served with. Many of them have passed away.
I mentioned to Tom's brother, George, that I would like to try to find Dai Uy Thanh, and George put me in touch with you.
I am attaching a copy of one of the few photographs I have from my time in VN. It is a photograph of Dai Uy Thanh & me.
Thank you in advance for any thoughts you may have. I hope that someday you and I can meet.
Emmett Brown
.JPG)
.JPG)
